Mijnterrils waren als mierennesten bezaaid met eclipsbril dragende mensenogen - of sommigen met een lasbril die ten minste beschermingsgraad 'Shade 12' aanbood. Met een zon die voor zo'n 90 procent bedekt werd door de maan, beleefden we de grootste zonsverduistering in ons land sinds 1999. Maar waarom lokt ons dat nu zo massaal naar buiten?

Samen op de top

Waar je ook keek, overal zag je hetzelfde beeld: groepjes mensen schouder aan schouder, gewapend met de iconische kartonnen eclipsbrilletjes. Onze redacteur Benthe Peeters ging een kijkje nemen bij het Thor Park in Waterschei bij Genk. Op de nabijgelegen mijnterril in Waterschei was de sfeer dan ook magisch. Honderden, misschien wel duizenden, mensen verzamelden zich op de top van de terril om het beste zicht op de zonsverduistering te bemachtigen.

"Het is ontzettend uniek omdat het maar eens in de zoveel jaar gebeurt", vertelt Ashley Palmarini, een enthousiaste toeschouwer op de terril in Genk. "Wetenschappelijk gezien is het dan ook ontzettend cool dat we dit mogen meemaken. Het is prachtig om te zien hoe zoiets zoveel mensen samenbrengt op één plek: van families tot vriendengroepen, kinderen en koppels. Iedereen zit hier samen met een dekentje en een brilletje."

Al hoefde je echt niet de hoogte in voor een goed zicht. Liesbeth Driessen zocht het liever wat dichter bij huis. Zij volgde de eclips in alle rust vanuit een idyllisch veld in Wellen. Met klapstoeltjes, een glas wijn, een panoramisch uitzicht en de onmisbare eclipsbril: meer had ze niet nodig voor een geslaagde avond.

Maar wat maakt een zonsverduistering nu zo uniek om duizenden mensen - miljoenen zelfs over heel Europa - naar buiten te lokken? Het is allereerst een zeldzaam kosmisch toeval: de maan bedekt de zon exact en vertrouwt het ons vertrouwde daglicht plotseling in scherming. De natuur lijkt zo abrupt stil te vallen en krijg een vreemde, zilverachtige gloed over zich heen. Alsof ze ons catapulteert naar een filmische setting uit Stranger Things, al komt er kruipt er gelukkig geen Demorgorgon uit een terril.

Kosmisch toeval

De belangrijkste reden voor onze fascinatie een bijzonder cijfer: 400. De zon is ongeveer 400 keer groter dan de maan, maar staat ook precies 400 keer verder weg van de Aarde dan de maan. Daardoor lijken ze vanaf de Aarde even groot - soms lijkt de maan zelfs groter. Die denkbeeldige 'perfectie' doet zich nergens anders in ons zonnestelsel op deze manier voor.

Hoewel het spektakel woensdagavond bijna sprookjesachtig aanvoelde, schuilt er dus weldegelijk een natuurkundige verklaring achter. Een zonsverduistering ontstaat wanneer de maan vanaf de aarde gezien voor de zon langs schuift en (een deel van) het zonlicht tegenhoudt.

Tijdens de gedeeltelijke zonsverduistering van woendagavond werd in België op het hoogtepunt rond 20.13 uur ongeveer 90 procent van de zon bedekt. Het felle zomerlicht maakte daardoor even plaats voor een schemerig verschijnsel, dat een spontaan applaus opwekte van de toeschouwers in Thor Park. Hieronder zie je in een timelapse hoe de eclips in zijn werk ging:

Hoewel de recente eclips dus op een magisch schouwspel lijkt, is het uiterst gevaarlijk voor het menselijk ook om onbeschermd naar de hemel te turen. De zon zend namelijk krachtige uv- en infraroodstraling uit die gatten in onze netvliescellen kan branden. Omdat ons oog bolvormig is, fungeert het als een vergrootglas dat dit licht rechtstreeks op de gevoelige gele vlek (macula) bundelt. Als die 'macula' beschadigd is, kan er een wazige, grijze of zwarte vlek ontstaan die je ogen permanent beschadigt. Bovendien heeft je netvlies geen pijnreceptoren en voel je de schade die je oploopt niet op het moment zelf.

Creatief met verduistering

De officiële eclipsbrillen waren helaas in een mum van tijd uitverkocht in de meeste winkels. Dat bracht zonder twijfel de meest creatieve kant van onszelf naar boven.

Mensen die geen eclips-brilletje konden bemachtigen, zetten hun huis-tuin-keukenmateriaal erg slim in. Er werd geëxperimenteerd met zelfgemaakte camera obscura’s van schoenendozen en met een keukenvergiet. Door het zonlicht door de kleine openingen te laten vallen op een wit blad, werkt elk gaatje als een piepkleine lens. In plaats van ronde lichtstipjes zag je na een tijdje tientallen mini-halve maantjes geprojecteerd: een supersimpele, veilige en creatieve manier om de verduistering te volgen!

What’s Next?

Woendagavond bewees dat wetenschap pas echt tot leven komt wanneer we de verwondering samen kunnen delen. Het unieke schouwspel verklaart waarom Limburgers massaal de straat op gingen om samen naar de hemel te turen.

Voor wie de eclips gemist heeft is er helaas minder goed nieuws: het duurt namelijk tot 2081 voor we in België nog eens zo'n grote verduistering voorgeschoteld krijgen. Al kun je natuurlijk altijd nog een echte eclipsjager worden en ze gaan opzoeken in het buitenland: op 2 augustus 2027 zal je bij de historische stad Luxor in Egypte bijvoorbeeld een volledige eclips kunnen waarnemen.